Łącznik, półpauza i pauza – różnice i sposób zapisu
Półpauzę (–) wpiszesz w Windows kodem Alt+0150, a pauzę (—) kodem Alt+0151. Na Macu to Option+- i Option+Shift+-. Zwykły łącznik (-) to klawisz minus obok zera.
Aktualizacja:
Trzy kreski, trzy zadania
| Znak | Nazwa | Do czego | Przykład |
|---|---|---|---|
| łącznik (dywiz) | wyrazy złożone, nazwy, przedrostki ze skrótami | biało-czerwony, Kudowa-Zdrój, e-mail, PRL-u | |
| półpauza | zakresy liczb i dat (bez spacji); myślnik w zdaniu (ze spacjami) | 2010–2020, s. 15–20, Warszawa – stolica Polski | |
| pauza | myślnik w zdaniu, dialogi w książkach | Wrócił — i nic nie powiedział. — Idę — rzekł. |
W polskich tekstach myślnik (czyli kreska oddzielająca części zdania lub wtrącenie) zapisuje się półpauzą albo pauzą – obie formy są poprawne, byle konsekwentnie w całym tekście. W wielu wydawnictwach i serwisach internetowych standardem jest półpauza ze spacjami. Łącznik nigdy nie zastępuje myślnika: zapis „Warszawa - stolica” to błąd typograficzny.
Jak wpisać półpauzę i pauzę
| Gdzie | Półpauza – | Pauza — |
|---|---|---|
| Windows (każdy program) | Alt+0150 | Alt+0151 |
| Word | Ctrl+- (minus na klawiaturze numerycznej) | Ctrl+Alt+- (minus na klawiaturze numerycznej) |
| Word – kod Unicode | 2013 + Alt+X | 2014 + Alt+X |
| Mac, Polski – Pro | Option+- | Option+Shift+- |
| Windows bez numpada | Win+. → Symbole (Ω) → interpunkcja | Win+. → Symbole (Ω) → interpunkcja |
| Telefon (Gboard, iPhone) | przytrzymaj łącznik - | przytrzymaj łącznik - |
Alt-kody i skróty Worda wymagają minusa i cyfr z klawiatury numerycznej. Minus z górnego rzędu da w Wordzie inny efekt – zwykle wstawi niewidoczny łącznik opcjonalny.
Autokorekta w Wordzie
Word potrafi wstawić kreski sam. Opcja nazywa się zamianą łączników na kreski i jest w Plik → Opcje → Sprawdzanie → Opcje autokorekty → Autoformatowanie podczas pisania.
- słowo - słowo (łącznik ze spacjami) → po wpisaniu kolejnego wyrazu Word zamieni go na półpauzę: słowo – słowo.
- słowo--słowo (dwa łączniki bez spacji) → pauza: słowo—słowo.
Zakresów typu 2010-2020 Word nie poprawi – tam półpauzę wpisz ręcznie. Więcej skrótów edytora: skróty klawiszowe Word.
Mac i iPhone
Na Macu i iPhonie działa też inteligentna interpunkcja: dwa łączniki -- zamieniają się w pauzę. Na Macu włączysz ją w Ustawienia systemowe → Klawiatura → Edycja tekstu (opcja inteligentnych cudzysłowów i myślników), na iPhonie w Ustawienia → Ogólne → Klawiatura → Inteligentna interpunkcja. Zamiana działa w programach Apple i w wielu innych aplikacjach, ale nie we wszystkich.
Telefon
Na Gboardzie i na iPhonie przejdź do strony z symbolami (?123 lub 123) i przytrzymaj łącznik. W okienku pojawią się warianty, w tym – i —. Przesuń palec na wybraną kreskę i puść.
Jak sprawdzić, która to kreska
Na ekranie łącznik i półpauza bywają trudne do odróżnienia. W Wordzie zaznacz znak i naciśnij Alt+X – zobaczysz jego kod: 002D to łącznik, 2013 półpauza, a 2014 pauza. Ponowne Alt+X przywróci znak.
Kiedy łącznik, a kiedy półpauza
- Zakres: 9:00–17:00, maj–czerwiec, 10–15 osób – półpauza bez spacji.
- Wyraz złożony z równorzędnych członów: polsko-niemiecki, Bielsko-Biała – łącznik.
- Wtrącenie: Mój brat – jak zwykle – się spóźnił – półpauza ze spacjami.
- Przenoszenie wyrazu do nowego wiersza – łącznik (robi to edytor).
- Minus w matematyce to osobny znak − (U+2212), choć w tekstach codziennych zastępuje się go półpauzą. Zobacz znaki matematyczne.
Pełną listę kodów typograficznych znajdziesz w artykule alt kody, a zasady cudzysłowu w poradniku polski cudzysłów „ ”.
Najczęstsze pytania
Czy przed myślnikiem stawia się spację?
Tak, myślnik w zdaniu otaczają spacje z obu stron. W Wordzie warto przed nim wstawić spację nierozdzielającą (Ctrl+Shift+Spacja), żeby kreska nie zaczynała nowego wiersza.
Czy w nazwie „Bielsko-Biała” jest półpauza?
Nie, w nazwach miejscowości złożonych z dwóch członów stosuje się łącznik: Bielsko-Biała, Kędzierzyn-Koźle.
Jak wpisać półpauzę w Google Docs?
Użyj Alt+0150 albo Wstaw → Znaki specjalne i wyszukaj „en dash”. Możesz też dodać własną zamianę w Narzędzia → Preferencje → Zamiany.