Układ klawiatury: programisty, 214 i inne
Układ to przypisanie znaków do klawiszy, które ustawiasz w systemie. Ta sama fizyczna klawiatura może pisać po polsku, niemiecku czy ukraińsku – zależnie od wybranego układu.
Aktualizacja:
Polski (programisty) – standard w Polsce
Prawie wszystkie komputery sprzedawane w Polsce mają klawiaturę z amerykańskim nadrukiem QWERTY, a w systemie ustawiony układ Polski (programisty). Litery i symbole są tam, gdzie na klawiaturze amerykańskiej, a polskie znaki wpisuje się prawym Altem: AltGr+A = ą, AltGr+X = ź. Nazwa pochodzi z czasów, gdy z takiego układu korzystali głównie programiści – nawiasy i średniki są pod ręką.
Polski (214) – układ maszynowy
Układ 214, nazywany też maszynowym lub maszynistki, przenosi na komputer polską maszynę do pisania. Polskie litery mają własne klawisze (w miejscach, gdzie zwykle są nawiasy, średnik i apostrof), a Z i Y są zamienione miejscami – jak w QWERTZ. Dziś używa się go rzadko. Najczęściej włącza się przypadkiem i wtedy klawiatura „pisze złe znaki”.
| Cecha | Polski (programisty) | Polski (214) |
|---|---|---|
| Rząd liter | QWERTY | QWERTZ (Y i Z zamienione) |
| Polskie litery | AltGr + litera | osobne klawisze |
| Nadruk na klawiaturach w sklepach | zgodny (amerykański) | zwykle niezgodny |
| Symbole [ ] ; ' \ | bezpośrednio | przez AltGr |
| Dla kogo | praktycznie dla wszystkich | osoby przyzwyczajone do maszyny do pisania |
Mac: Polski – Pro i Polski
W macOS odpowiednikiem układu programisty jest Polski – Pro – polskie litery wpisujesz klawiszem Option. Układ nazwany po prostu Polski odpowiada maszynowemu 214. Klawiatury Apple sprzedawane w Polsce mają zwykle nadruk międzynarodowy angielski (ISO), z dodatkowym klawiszem § obok cyfry 1.
Jak sprawdzić, jaki masz układ
Najprościej wpisać AltGr+A w dowolnym polu tekstowym. Jeśli pojawi się ą – masz układ programisty. Jeśli nic – układ angielski. Jeśli Y i Z są zamienione – 214. Możesz też otworzyć test klawiatury i porównać pola key i code.
Jak zmienić układ klawiatury
| System | Gdzie |
|---|---|
| Windows 11 | Ustawienia → Czas i język → Język i region → Polski → … → Opcje języka → Dodaj klawiaturę |
| Windows 10 | Ustawienia → Czas i język → Język → Polski → Opcje → Dodaj klawiaturę |
| macOS | Ustawienia systemowe → Klawiatura → Źródła wprowadzania → Edytuj… → + |
| Linux (GNOME) | Ustawienia → Klawiatura → Źródła wprowadzania → + |
| Android (Gboard) | Ustawienia Gboard → Języki → Dodaj klawiaturę |
| iPhone / iPad | Ustawienia → Ogólne → Klawiatura → Klawiatury → Dodaj nową klawiaturę |
Przełączanie: Windows Win+Spacja, macOS Ctrl+Spacja lub klawisz 🌐.
Układy w innych krajach
| Układ | Gdzie | Co go wyróżnia | Klawiatura online |
|---|---|---|---|
| QWERTZ | Niemcy, Austria, Szwajcaria, Czechy | Z i Y zamienione, klawisze ä ö ü ß | niemiecka |
| AZERTY | Francja, Belgia | A↔Q, Z↔W, cyfry z Shiftem | — |
| ЙЦУКЕН | Ukraina, Rosja | cyrylica; ukraiński ma і, ї, є, ґ | ukraińska, rosyjska |
| QWERTY UK | Wielka Brytania | @ pod Shift+', £ pod Shift+3 | — |
Kształt klawiszy to osobna sprawa: amerykański (ANSI) i europejski (ISO) standard różnią się kształtem Entera i lewego Shifta. Wyjaśniamy to w artykule ANSI czy ISO.
Najczęstsze pytania
Który układ wybrać: programisty czy 214?
Polski (programisty). Pasuje do nadruku na niemal każdej klawiaturze w sklepie, a skróty klawiszowe działają zgodnie z instrukcjami. 214 ma sens tylko wtedy, gdy uczysz się na nim od lat.
Czy mogę kupić klawiaturę z polskimi literami na klawiszach?
Klawiatury z nadrukiem układu 214 istnieją, ale są rzadkie. Standardowa klawiatura z nadrukiem US w układzie programisty to w Polsce norma.
Czy układ klawiatury wpływa na skróty?
Tak. Skróty działają według znaku, nie miejsca klawisza, więc w układzie 214 Ctrl+Z jest tam, gdzie zwykle Y.